Nechť \(ABCD\) je obdélník se středem \(S\) a delší stranou \(AB\).
Kolmice k přímce \(BD\) procházející vrcholem \(B\) protne přímku \(AC\) v bodě \(E\).
Rovnoběžka s přímkou \(BE\) vedená středem \(S\) protne stranu \(CD\) v bodě \(F\).
Předpokládejme, že \(|CE| = |BC|\).
\item[a)] Určete velikost úhlu \( \angle BSC \).
\item[b)] Dokažte, že \( |DF| = 2|CF| \).
Polski:Niech \(ABCD\) będzie prostokątem ze środkiem \(S\) i dłuższym bokiem \(AB\).
Prosta prostopadła do przekątnej \(BD\), przechodząca przez wierzchołek \(B\),
przecina przekątną \(AC\) w punkcie \(E\).
Prosta równoległa do odcinka \(BE\), poprowadzona przez środek \(S\),
przecina bok \(CD\) w punkcie \(F\).
Zakładamy, że \(|CE| = |BC|\).
\item[a)] Wyznacz miarę kąta \( \angle BSC \).
\item[b)] Udowodnij, że \( |DF| = 2|CF| \).
Solution:
%Figure 1: Konfiguracja początkowaZauważmy, że $S$ jest przecięciem przekątnych tegoż prostokąta.Oznaczmy $x = |BC| = |CE|$.Wiemy, że $BE$ jest prostopadła do $BD$, co nam daje, że $\angle EBS = 90^\circ$.Ponadto, wiemy, że trójkąt $BCE$ jest równoramienny. Również wiemy, że trójkąt $BSC$ jest równoramienny (bo przekątne się przecinają w połowie i są sobie równe).Oznaczmy $\beta = \angle CBS$. Wtedy z fakciku, że $\angle EBS = 90^\circ$ dostajemy, że $\angle EBC = 90^\circ - \beta$. Skoro trójkąt $BCE$ jest równoramienny to $\angle CEB = \angle EBC = 90^\circ - \beta$, z czego wynika, że $\angle BCE = 2\beta$. (kąty w trójkącie się sumują do $180^\circ$)Ale zauważmy, że kąty $\angle BCE$ i $\angle SCB$ są wierzchołkowe, co nam daje, że $\angle SCB = 180^\circ - \angle BCE = 180^\circ - 2\beta$. (patrz rys. Figure 2)
Figure 2: KątyAle przecież wiemy, że trójkąt $BSC$ jest równoramienny, co nam daje $\angle SCB = \angle CBS = \beta$.Czyli otrzymujemy równość:
$$180^\circ - 2\beta = \beta.$$Rozwiązując otrzymujemy $\beta = 60^\circ$. Czyli, innymi słowy, to oznacza, że trójkąt $BSC$ jest równoboczny, a to nam daje $\angle BSC = 60^\circ$ (czyli podpunkt a).a) Odpowiedź: $\angle BSC = 60^\circ$.Przejdźmy do podpunktu b:Ale skoro tak, to możemy parę ciekawych rzeczy jeszcze wyciągnąć. Skoro trójkąt $BSC$ jest równoboczny, to przecież $|BS|=|SC|=|CB|=x$. Czyli przekątna jest dwa razy dłuższa niż krótszy bok w tym prostokącie.Zauważmy, że dłuższy bok w prostokącie możemy tak przedstawić:
$$|AB|=|DF|+|CF|$$Dowód powyższego: skoro $AB$ jest dłuższym bokiem to $F$ leży na odcinku $CD$.Możemy ten dłuższy bok obliczyć z twierdzenia Pitagorasa:
\begin{align*}
(|DF|+|CF|)^2 &= 4x^2 - x^2\\
(|DF|+|CF|)^2 &= 3x^2\\
|DF|+|CF| &= \sqrt{3}x
\end{align*}Z założeń zadania wiemy, że $SF \parallel BE$, co nam daje, że $\angle FSD = 90^\circ = \angle BSF$.A skoro $90^\circ = \angle BSF$ to $\angle CSF = \angle BSF - \angle BSC = 30^\circ$.Podobnie, wiemy, że $\angle FCB = 90^\circ$ (bo to jest prostokąt), przeto $\angle FCS = \angle FCB - \angle SCB = 30^\circ$.A stąd mamy, że $\angle SFC = 120^\circ$ (trójkąt $SFC$ – suma kątów ma być $180^\circ$).Ze względu na kąty wierzchołkowe mamy, że $\angle DFS = 180^\circ - \angle SFC = 60^\circ$Czyli widzimy, że trójkąt $SDF$ ma kąty, $90$, $60$, $30$ stopni, przy czym na przeciwko $60^\circ$ jest $x = |SD|$.Korzystając z własności tego trójkąta otrzymujemy, że
$$|DF|=\frac{2\sqrt{3}}{3}x$$Ale przecież powyżej pokazaliśmy, że $|DF|+|CF| = \sqrt{3}x$.Więc podstawiając wartość $|DF|$ możemy obliczyć $|CF|$:
$$|CF| = \frac{\sqrt{3}}{3}x$$Więc widzimy, że $|DF|=2|CF|$. Co należało dowieść.
Figure 3: Końcowy rysunek
% Geometry, Triangles, Rectangle
\documentclass[a4paper,12pt]{article}
\usepackage[utf8]{inputenc}
\usepackage[T1]{fontenc}
\usepackage{lmodern}
\usepackage{amsmath, amssymb, amsthm}
\usepackage{fancyhdr}
\usepackage{lastpage}
% \usepackage{polski}
\usepackage{graphicx}
\usepackage{float}
\usepackage{fontspec}
\usepackage{enumitem}
\usepackage[most]{tcolorbox}
\setmainfont{Linux Libertine O}
\newfontfamily\russianfont{Linux Libertine O}
\newtheorem{theorem}{Theorem}[section]
\newtheorem{lemma}{Lemma}[section]
\usepackage[left=2cm, top=2cm, right=2cm, bottom=1cm, includeheadfoot,
headheight=50pt, a4paper]{geometry}
\newcommand{\Name}{Hostek}
\newcommand{\Email}{your.email@example.com}
\newcommand{\ProblemNumber}{73 CZOM, kat. B, etap 2, zadanie 2}
\pagestyle{fancy}
\fancyhf{}
\fancyhead[L]{\Name \\ \Email}
\fancyhead[C]{\ProblemNumber}
\fancyfoot[C]{\thepage/\pageref{LastPage}}
\renewcommand{\headrulewidth}{0.4pt}
\renewcommand{\footrulewidth}{0.4pt}
\begin{document}
\fontsize{14}{15}\selectfont
\section*{Problem Statement}
Nechť \(ABCD\) je obdélník se středem \(S\) a delší stranou \(AB\).
Kolmice k přímce \(BD\) procházející vrcholem \(B\) protne přímku \(AC\) v bodě \(E\).
Rovnoběžka s přímkou \(BE\) vedená středem \(S\) protne stranu \(CD\) v bodě \(F\).
Předpokládejme, že \(|CE| = |BC|\).
\begin{enumerate}
\item[a)] Určete velikost úhlu \( \angle BSC \).
\item[b)] Dokažte, že \( |DF| = 2|CF| \).
\end{enumerate}
\noindent\textbf{Polski:}
Niech \(ABCD\) będzie prostokątem ze środkiem \(S\) i dłuższym bokiem \(AB\).
Prosta prostopadła do przekątnej \(BD\), przechodząca przez wierzchołek \(B\),
przecina przekątną \(AC\) w punkcie \(E\).
Prosta równoległa do odcinka \(BE\), poprowadzona przez środek \(S\),
przecina bok \(CD\) w punkcie \(F\).
Zakładamy, że \(|CE| = |BC|\).
\begin{enumerate}
\item[a)] Wyznacz miarę kąta \( \angle BSC \).
\item[b)] Udowodnij, że \( |DF| = 2|CF| \).
\end{enumerate}
\bigskip
\noindent\textbf{Solution:}
\begin{figure}[H]
\centering
\includegraphics[width=.8\textwidth]{img/73B.2.2_i1.jpg}
\caption{Konfiguracja początkowa}
% \label{fig:rys0}
\end{figure}
Zauważmy, że $S$ jest przecięciem przekątnych tegoż prostokąta.
Oznaczmy $x = |BC| = |CE|$.
Wiemy, że $BE$ jest prostopadła do $BD$, co nam daje, że $\angle EBS = 90^\circ$.
Ponadto, wiemy, że trójkąt $BCE$ jest równoramienny. Również wiemy, że trójkąt $BSC$ jest równoramienny (bo przekątne się przecinają w połowie i są sobie równe).
Oznaczmy $\beta = \angle CBS$. Wtedy z fakciku, że $\angle EBS = 90^\circ$ dostajemy, że $\angle EBC = 90^\circ - \beta$.
Skoro trójkąt $BCE$ jest równoramienny to $\angle CEB = \angle EBC = 90^\circ - \beta$, z czego wynika, że $\angle BCE = 2\beta$. (kąty w trójkącie się sumują do $180^\circ$)
Ale zauważmy, że kąty $\angle BCE$ i $\angle SCB$ są wierzchołkowe, co nam daje, że $\angle SCB = 180^\circ - \angle BCE = 180^\circ - 2\beta$. (patrz rys. \ref{r2})
\begin{figure}[H]
\centering
\includegraphics[width=.8\textwidth]{img/73B.2.2_i2.jpg}
\caption{Kąty}
\label{r2}
\end{figure}
Ale przecież wiemy, że trójkąt $BSC$ jest równoramienny, co nam daje $\angle SCB = \angle CBS = \beta$.
Czyli otrzymujemy równość:
$$180^\circ - 2\beta = \beta.$$
Rozwiązując otrzymujemy $\beta = 60^\circ$. Czyli, innymi słowy, to oznacza, że trójkąt $BSC$ jest równoboczny, a to nam daje $\angle BSC = 60^\circ$ (czyli podpunkt a).
\textbf{a) Odpowiedź:} $\angle BSC = 60^\circ$.
Przejdźmy do podpunktu b:
Ale skoro tak, to możemy parę ciekawych rzeczy jeszcze wyciągnąć. Skoro trójkąt $BSC$ jest równoboczny, to przecież $|BS|=|SC|=|CB|=x$. Czyli przekątna jest dwa razy dłuższa niż krótszy bok w tym prostokącie.
Zauważmy, że dłuższy bok w prostokącie możemy tak przedstawić:
$$|AB|=|DF|+|CF|$$
Dowód powyższego: skoro $AB$ jest dłuższym bokiem to $F$ leży na odcinku $CD$.
Możemy ten dłuższy bok obliczyć z twierdzenia Pitagorasa:
\begin{align*}
(|DF|+|CF|)^2 &= 4x^2 - x^2\\
(|DF|+|CF|)^2 &= 3x^2\\
|DF|+|CF| &= \sqrt{3}x
\end{align*}
Z założeń zadania wiemy, że $SF \parallel BE$, co nam daje, że $\angle FSD = 90^\circ = \angle BSF$.
A skoro $90^\circ = \angle BSF$ to $\angle CSF = \angle BSF - \angle BSC = 30^\circ$.
Podobnie, wiemy, że $\angle FCB = 90^\circ$ (bo to jest prostokąt), przeto $\angle FCS = \angle FCB - \angle SCB = 30^\circ$.
A stąd mamy, że $\angle SFC = 120^\circ$ (trójkąt $SFC$ – suma kątów ma być $180^\circ$).
Ze względu na kąty wierzchołkowe mamy, że $\angle DFS = 180^\circ - \angle SFC = 60^\circ$
Czyli widzimy, że trójkąt $SDF$ ma kąty, $90$, $60$, $30$ stopni, przy czym na przeciwko $60^\circ$ jest $x = |SD|$.
Korzystając z własności tego trójkąta otrzymujemy, że
$$|DF|=\frac{2\sqrt{3}}{3}x$$
Ale przecież powyżej pokazaliśmy, że $|DF|+|CF| = \sqrt{3}x$.
Więc podstawiając wartość $|DF|$ możemy obliczyć $|CF|$:
$$|CF| = \frac{\sqrt{3}}{3}x$$
Więc widzimy, że $|DF|=2|CF|$. Co należało dowieść.
\begin{figure}[H]
\centering
\includegraphics[width=.8\textwidth]{img/73B.2.2_i3.jpg}
\caption{Końcowy rysunek}
\end{figure}
\end{document}